اسفند ۰۳, ۱۳۹۶

  • تلگرام

ارتقا و بهبود عملکرد شغلی کادر درمان

هایپرناترمی و بررسی تخصصی آن

هایپرناترمی

هایپرناترمی

به طور کلی هایپرناترمی نشان دهنده افزایش نسبت سدیم به آب بدن میباشد.

انواع هایپرناترمی

هایپر ناترمی نیز  همانند هایپوناترمی به سه دسته تقسیم می‌شود:هایپرولمیک،هایپوولمیک و یوولمیک

هایپرناترمی هایپوولمیک

این حالت زمانی اتفاق می‌افتد که سدیم خون از دست برود اما میزان کاهش TBW بیش از کاهش سدیم باشد.بنابراین علل‌هایی که منجر به کاهش هایپوناترمی می‌شوند در صورتی که همراه با کاهش شدید TBW باشند می‌توانند منجر به هایپرناترمی گردند.

یکی از علت‌های هایپرناترمی دیورتیک‌های می‌باشند.

دیورتیک‌های loop به این صورت عمل می‌کنند که از بازجذب سدیم به نفرون‌ها جلوگیری به عمل می‌آورند و این امر منجر به افزایش سدیم سرم شده و در نهایت می‌تواند هایپرناترمی را ایجاد نماید.

دیورتیک‌های اسموتیک نیز مکانیسیم دیگری برای هایپرناترمی دارند.این دیورتیک‌ها روند تغلیظ ادرار را مختل می‌نمایند و دلیل آن‌ هم ماده‌‌ی هایپرتونیکی است که در لومن distal نفرون‌ها قرار می‌گیرد و این ماده‌ی هایپرتون باعث می شود تا اب بیشتری توسط نفرون ها جذب شود و با رقیق‌کردن بیشتر ادرار و به دنبال آن افت مایع در سرم منجر به افزایش غلظت سدیم در خون می‌گردد.

از جمله دیورتیک‌های اسموتیک می‌توان به گلیسرول،مانیتول و اوره اشاره نمود.

شایعترین علت هایپرناترمی ناشی از دیورتیک های اسموتیک،هایپرگلایسمی است که در بیماران دیابتی رخ می‌دهد.همان گونه که میدانید در این بیماری گلوکز وارد سلول ها نمیشود و در جریان خون باقی می ماند که این موضوع منجر به مورد اب به داخل ECF میشود.

با توجه به این‌که آب به فضای ECF وارد شده است بنابراین غلظت سدیم سرم نیز افت کرده و همین عمل منجر به تعدیل هایپراسمولالیته‌ی ناشی از هایپرگلایسمی خواهد شد و نکته ی بعدی بیماران کلیوی هستند که در صورت عدم توانایی کلیه آنها در تغلیظ ادرار،آنها نیز در معرض خطر هایپرناترمی قرار خواهند گرفت.

هایپرناترمی یوولیمک

این بیماری زمانی رخ می‌دهد که دو اتفاق زیر رخ دهد

۱)کاهش TBW

۲)طبیعی بودن سدیم

در واقع علت‌هایی مانند عرق کردن به دلیل آنکه منجر به از دست دادن مایع هایپوتون می‌شوند در نتیجه می‌توانند قبل از اینکه منحر به کاهش حجم مایع(هایپوولمیک بودن)شوند،ابتدا هایپر ناترمیک بودن را تظاهر کنند.

هایپرناترمی هایپرولمیک

همان‌گونه که از نام این اختلال مشخص است در این شرایط با overload حجم مایع روبرو هستیم.در واقع زمانی رخ می‌دهد که میزان زیادی سدیم دریافت شود اما دسترسی به آب محدود باشد.به عنوان مثال در صورتی که سدیم بی‌کربنات هایپرتونیک برای بیماری تجویز شود ممکن است این اختلال رخ دهد.

هایپرناترمی در سالمندان

هایپر ناترمی در سالمندان شایع می‌باشد مخصوص در بیمارانی که در پس از عمل جراحی خود به سر می‌برند و یا افرادی که از طریق گاواژ مایعات و یا TPN تغذیه می‌شوند.

و علت‌های دیگری که منجر به هایپرناترمی در سالمندان می‌شود.

۱)وابسته بودن به دیگران جهت دسترسی به آب

۲)زمانی که مکانیسم تشنگی مختل گردد

۳)اختلال در تغلیظ ادرار توسط سیستم کلیوی

۴)اختلال در تولید آنژیوتانسین ۲

هایپرناترمی در نوزادان

نوزادان نیز مانند سالمندان در معرض خطر قرار دارند زیرا ممکن است بیان و اعلام تشنگی برای این دسته از بیماران ممکن نباشد و یا اینکه نوزاد دسترسی به منابع آب را نداشته باشد.

علایم هایپرناترمی

از symptom های مهم هایپرناترمی می توان به تشنگی اشاره نمود در بیمارانی که به هایپر ناترمی مبتلا هستند اما تشنه نیستند نشان‌دهنده اختلال در مکانیسیم تشنگی می‌باشد.

بیمارانی که توانایی برقراری ارتباط با دیگران و یا راه‌رفتن را ندارند قادر به بیان و برطرف سازی تشنگی خود نخواهند بود.

در ضمن افزایش ترشح اشک و بزاق و همچنین الیگوری نیز از دیگر symptom ها می باشد.

و از sign های هایپر ناترمی می‌توان به اختلال در عملکرد CNS(به عنوان مثال افزایش ICP) اشاره نمود و این اختلال نیز به دلیل از دست دادن آب سلول‌های مغزی و چروکیده شدن آن‌ها می باشد.

از دیگر sign ها می‌توان به موارد زیر اشاره نمود

  • گیچی
  • تحریک‌پذیر بودن نوروماسکولار
  • هایپررفلکسی
  • تشنج
  • کما

عوارض cerebrovascular نیز به دلیل خونریزی‌های ساب‌کورتیکال و همچنین ساب‌آراکنویید در کودکانی که از هایپرناترمی شدید فوت شده‌اند گزارش شده است.

تشخیص هایپرناترمی

تشخیص هایپر ناترمی بالینی است و با اندازه‌گیری سرمی سدیم به دست می‌آید.در بیمارانی که به آسانی به رهیدراسیون پاسخ نمی‌دهند و یا با وجود دسترسی به آب دوباره علائم آن‌ها عود می‌کند،نیاز به اقدام‌های تشخیصی دیگری می‌باشد و به همین دلیل اندازه‌گیری حجم ادرار و اسمولالیته‌ی آن مخصوصا پس از محرومیت از آب ضروری می‌باشد.

درمان هایپرناترمی

جایگزینی ICF هدف اصلی درمان است.در بیمارانی که هوشیار هستند و همچنین مشکلات GI ندارند،می‌توانیم به صورت خوارکی مایعات را جایگزین نماییم.اما در هایپر ترمی‌های شدید و یا در افرادی که قادر به نوشیدن آب نیستند(استفراغ مکرر و ادامه‌دار و یا مشکلات mental)تلاش می‌شود تا روند رهیدراسیون به شیوه‌ی IV صورت گیرد.

نکته مهم در خصوص اصلاح هایپرناترمی

هایپرترمی که در عرض ۲۴ ساعت ایجاد شده است باید در عرض ۲۴ ساعت نیز اصلاح گردد و همچنین در موارد مزمن و یا مواردی که علت هایپر ناترمی مشخص نیست،سرعت اصلاح سدیم نباید بیشتر از ۰٫۵Mosm/lh باشد.

جهت محاسبه میزان کمبود آن می توانید عدد سدیم بیمار خود را در آدرس وبسایت زیر(که منبع این مقاله نیز می باشد)وارد نمایید.

www.merckmanuals.com

فیلم آموزشی هایپرناترمی

اگر اين مطالب را مفيد ديديد با دوستانتان هم به اشتراك بگذاريد

درباره نویسنده

من ارسلان صبامهر هستم اینترن رشته پزشکی در این مجموعه تلاش میکنیم تا در این وبسایت ابزارهای لازم برای ارتقا و بهبود عملکرد شغلی اعضای تیم درمان را فراهم نماییم.

مطالب مرتبط

نظر بدهید

You have to agree to the comment policy.