اردیبهشت ۰۳, ۱۳۹۷

  • تلگرام

ارتقا و بهبود عملکرد شغلی کادر درمان

هیپرکالمی (هایپرکالمی) و بررسی تخصصی آن

هیپرکالمی

هیپرکالمی یکی از تشخیص‌های رایج در سیسیتم درمان می‌باشد البته اغلب بیماران مبتلا به هیپرکالمی،مبتلا به نوع خفیف این نوع اختلال الکترولیتی می‌باشند.

البته این موضوع در درمان بیماران تفاوتی ایجاد نمی‌نماید به این منظور که برای جلوگیری از پیشرفت هیپرکالمی،بیمار حتما باید درمان گردد.

یکی از عوارض این اختلال الکترولیتی که در ادامه نیز به آن خواهیم پرداخت احتمال ارست قلبی است که برای جلوگیری از آن بهتر است هیپرکالمی را در مراحل اغازین آن درمان نماییم.

در کل این گونه می‌توان بیان نمود که هیپرکالمی شدید مرگ و میر بالایی را برای بیمار به همراه دارد.

میزان معمول پتاسیم در بیماران چیزی در حدود ۳٫۵ تا ۵ میلی‌اکی‌والان در لیتر است.از حدود ۵٫۱ تا ۶ هیپرکالمی خفیف در نظر گرفته می‌شود و از حد ۶٫۱ تا ۷ نیز هیپرکالمی متوسط می‌باشد و مقادیر بالاتر از ۷ در گروه هیپرکالمی شدید تقسیم بندی می‌شوند.

علائم هیپرکالمی کدام است؟

هیپرکالمی می‌تواند بدون علامت ظاهر شود اما در برخی بیماران علامت‌های زیر یافت می‌شود.

  • تهوع
  • ضعف عضلانی
  • احساس سوزش
  • Fatigue

اما در شرایط وخیم‌تر علامت‌های هیپرکالمی متفاوت‌تر خواهد بود به عنوان مثال موارد زیر را نیز می‌توان یافت:

  • ضربان آرام قلب به همراه نبض ضعیف
  • ایست قلبی

اما به صورت کلی افزایش‌یافتن تدریجی پتاسیم بهتر از افزایش ناگهانی آن تحمل می‌شود.

علت هیپرکالمی کدام است؟

از دلایل اصلی هیپرکالمی می‌توان به موارد زیر اشاره نمود.

  • اختلال عملکرد کلیه
  • اختلال آدرنال
  • داروها
  •  شیفت پتاسیم

در ادامه به توضیح تک‌تک این موارد خواهیم پرداخت.

هیپرکالمی و علل کلیوی

از این علل می‌تواند موارد زیر را نام برد:

  • نارسایی حاد و یا مزمن کلیوی
  • نفریت لوپوسی
  • گلومرولونفریت
  • بیماری‌های انسدادی دستگاه ادراری مانند اورولیتیازیس

نکته‌ی مهم

این دسته از بیماران به داروها نیز حساسیت نشان می‌دهند و داروهای مختلف می‌توانند سطح پتاسیم خون آن‌ها را ارتقا دهند.

به عنوان مثال بیماران با مصرف مواد نمکی که حاوی پتاسیم می‌باشد می‌توانند به هیپرکالمی مبتلا گردند همچنین مکمل‌های پتاسیم و یا برخی از داروها می‌توانند منجر به این اختلال الکترولیتی گردند.

تعدادی از داروها را می‌توانید در قسمت زیر مشاهده نمایید.

  • ACEI
  • NSAIDs
  • ARB

هیپرکالمی و نارسایی ادرنال

همان‌گونه که می‌دانید آدرنال با ترشح آلدسترون می‌تواند  پتاسیم خون را تنظیم نماید و به دنبال آن در صورت افت الدوسترون،پتاسیم موجود در خون دفع نمی‌گردد و ما شاهد هیپرکلمی خواهیم بود.

هیپرکالمی و شیفت پتاسیم

پتاسیم موجود در بدن به صورت کاملا غیر یکنواخت تقسیم شده است(از نظر داخل سلولی و خارج سلولی)به این صورت که پتاسیم موجود در داخل سلول ۹۸% و پتاسیم خارج سلولی ۲% را به خود اختصاص داده است.

به همین دلیل است که اگر پتاسیم به خارج سلول شیفت پیدا نماید می‌تواند در میزان پتاسیم اندازه‌گیری شده توسط آزمایشگاه تاثیر گذار باشد حتی اگر میزان آن در کل بدن ثابت مانده باشد.

اجازه دهید با یک مثال این موضوع را روشن‌تر سازیم

در بیماران مبتلا به دیابت در صورت عدم دریافت انسولین میزان گلوکز خون آن‌ها به شدت افزایش می‌یابد.افزایش سطح گلوکز و نبود انسولین می‌تواند منجر به شکستن چربی‌ها شود و کتون‌ را در خون ازاد نماید و به دنبال آن خون را اسیدی‌تر نماید(علت نامگذاری کتواسیدوز نیز به همین دلیل است)

دو عامل گفته شده یعنی افزایش گلوکز خون و همچنین اسیدوز منجر به شیفت پتاسیم به خارج از سلول‌ می‌گردند در ضمن در بیماران مبتلا به دیابت اغلب کلیه‌ها ظرفیت لازم برای دفع پتاسیم را نخواهد داشت و به این صورت دو عامل زیر در هیپرکالمی تاثیرگذار هستند.

  • شیفت پتاسیم به خارج سلول
  • ضعف عملکرد کلیوی

هیپرکالمی و داروها

تعدادی از داروها هستند که می‌توانند میزان دفع پتاسیم را کاهش دهند و به دنبال آن هیپرکالمی ایجاد نمایند

  • ACE I
  • ARB
  • NSAID
  • دیورتیک‌های حاوی پتاسیم
  • اسپرنولاکتون
  • تریامترن
  • تریمتوپریم-سولفامتوکسازول

نکته:

این داروها در ایجاد هایپرکالمی خفیف تاثیرگذار هستند و موارد شدید تنها زمانی با داروها ایجاد می‌گردد که بیمار به نارسایی کلیوی مبتلا باشد.

تشخیص هیپرکالمی چگونه است؟

مطمعنا اولین راه تشخیص انجام آزمایشات خون می‌باشد اما در صورتی که به هیپرکالمی مشکوک هستیم می‌توان از ECG نیز بهره برد زیرا ECG در موارد متوسط تا شدید می‌تواند دچار تغییرات تیپیک گردد که ما را در تشخیص بیماری کمک می‌کند.

تاثیر هیپرکالمی بر ECG (نوار قلب)

 پتاسیم بیش‌تر از ۵٫۵

موج T افزایش یافته است

پتاسیم بیشتر از ۶٫۵

  • پهن شدن و یا فلت شدن موج P
  • افزایش فاصله PR
  • ناپدید شدن موج P  در نهایت

پتاسیم بیش‌تر از ۷

  • پهن‌ شدن QRS
  • سینوس برای‌دی کاردیا و یا AF آهسته

پتاسیم بیش‌تر از ۹

  • اسیستول
  • VF

به مثال زیر توجه نمایید:

هیپرکالمی

PR پهن شده است

اشکال غیر طبیعی QRS  قابل مشاهده است

موج T نیز پیک داشته است

درمان هیپرکالمی چگونه است؟

درمان هایپرکالمی به عوامل مختلفی بستگی دارد از جمله شدت این اختلال و علت‌ها ایجاد کننده‌ی آن

اما در کل موارد خفیف را می‌توان بدون بستری نمودن و به صورت سرپایی درمان نمود.از راه‌های درمانی هایپرکالمی می‌توان به موارد زیر اشاره نمود.

  • رژیم کم پتاسیم
  • قطع داروهایی که منجر به افزایش پتاسیم می‌شوند
  • تجویز داخل وریدی گلوکز و انسولین که منجر به شیفت پتاسیم می‌شود
  • کلسیم داخل وریدی برای جلوگیری از عوارض قلبی و عضلانی ناشی از هیپرکالمی
  • تجویز سدیم بی‌کربنات برای مقابله با اسیدوز و همچنین برای شیفت پتاسیم به سمت ICF
  • استفاده از دیورتیک‌ها نیز توصیه می‌شود زیرا می‌تواند به کاهش پتاسیم کمک نماید اما باید توجه نمود که برخی از دیورتیک‌ها نگه‌دارنده پتاسیم هستند بنابراین استفاده از آن‌ها توصیه نمی‌شود.

 

منابع:www.lifeinthefastlane.com

www.medicinenet.com

 

 

 

 

 

اگر اين مطالب را مفيد ديديد با دوستانتان هم به اشتراك بگذاريد

درباره نویسنده

من ارسلان صبامهر هستم اینترن رشته پزشکی در این مجموعه تلاش میکنیم تا در این وبسایت ابزارهای لازم برای ارتقا و بهبود عملکرد شغلی اعضای تیم درمان را فراهم نماییم.

مطالب مرتبط

1,438 نظر