اسفند ۰۷, ۱۳۹۶

  • تلگرام

ارتقا و بهبود عملکرد شغلی کادر درمان

هیپوناترمی و بررسی تخصصی آن

هیپوناترمی

هیپوناترمی به زمانی گفته می‌شود که میزان سدیم موجود در سرم به کمتر از ۱۳۶ میلی مول در لیتر برسد.

هیپوناترمی یکی از شایع‌ترین اختلالات مربوط به الکترولیت‌ها است و به اندازه ای گسترده شده است که حدود پانزده درصد از بیماران بستری در بیمارستان،سدمی کمتر از ۱۳۴ میلی مول در لیتر دارند.در ضمن بیماران مبتلا به اختلالات شدید قلبی ،کبدی و یا کلیوی،بیشترین میزان خطر ایجاد هایپوناترمی را دارند.

همچنین افراد زیر نیز در معرض این اختلال الکترولیتی هستند:

۱)زنان مسنی که از دیورتیک‌های تیازیدی مصرف می‌کنند

۲)دخترانی که در دوران پس از قائدگی هستند

۳)همچنین دوران پس از عمل در صورتی که از مایعات هایپوتون استفاده شده باشد.

هایپوناترمی حاد نیز در دونده‌های دوی ماراتن مشاهده شده است

علایم هیپوناترمی

اغلب علائم به دلیل ادم مغزی می‌باشد و دلیل این ادم نیز انتقال آب به داخل سلول‌های مغزی می‌باشد.

علائم و نشانه‌های این اختلال تا زمانی که غلظت سدیم به کمتر از ۱۲۵ میلی مول در لیتر نرسیده باشد ایجاد نمی‌گردد اما زمانی که از این مقدار عبور نمود علائم زیر نمایان خواهد شد:

تهوع

استفراغ

سردرد

تشنج

لتاررژی

پیشرفت نقص نورولوژیک کانونی

کاهش و افت عملکرد تنفسی

کما

البته عوارض عصبی مانند کما و تشنج معمولا زمانی رخ می‌دهد که میزان سدیم به کمتر از ۱۱۰-۱۱۵ رسیده باشد و نکته بعدی این است که بیمارانی که به هایپو ناترمی

شدید و پیش‌رونده مبتلا شده‌اند بیشترین خطر را برای ابتلا به اختلالات عصبی دارا می‌باشند

تشخیص هیپوناترمی

تشخیص هیپوناترمی با بررسی دقیق مایع خارج سلولی بررسی می‌گردد و پس از تشخیص، بیماران را به سه دسته هایپوولمیک،یوولمیک و هایپرولمیک دسته‌بندی می‌نمایند.

البته این دسته بندی بر اساس معیارهای زیر صورت خواهد گرفت.

تاریخچه ببمار

میزان تهوع و یا اسهال وی

معاینه فیزیکی

بررسی ورید ژوگولار و این که آیا حالت خوابیده و فلت پیدا کرده یا خیر

میزان خشک بودن و یا طبیعی بودن پوست بیمار

بررسی مخاط بیمار

و همچنین بررسی علائم حیاتی مانند ضربان قلب ،فشار خون

هیپوناترمی هایپوولمیک

فشار خون،ورید ژوگولار و مخاطات می‌تواند نشان‌دهنده هیپو ناترمی هایپوولمیک باشد.

از لحاظ آزمایشگاهی نیز موارد زیر نشان دهنده هیپو ناترمی هایپوولمیک است

  • میزان کم سدیم ادرار در حد کمتر از ۱۰ میلی مول در لیتر
  • نرمال بودن و یا افزایش اوریک اسید سرم
  •  افزایش BUN

هیپوناترمی هایپرولمیک

ادم ،آسیت نیز تاحدودی مشخص کننده هیپوناترمی هایپرولیک می باشند.

از لحاظ تست های ازمایشگاهی نیز موارد زیر کمک کننده هستند

  • سدیم ادرار بین ۱۰ تا ۲۰ میلی مول در لیتر
  • کاهش اوریک اسید سرم
  •  BUN  نرمال

هیپوناترمی یوولمیک

در این شرایط حجم سرم طبیعی باقی خواهد ماند


تست‌های تشخیصی هیپوناترمی

  • بررسی میزان سدیم ادرار
  • BUN
  • سطح اسید اوریک سرم
  •  یاسخ به مایعات وریدی(ایزوتونیک)
  • اسمولالیته ادرار

 

از دیگر نکاتی که در تشخیص به ما کمک می‌کند نحوه پاسخ سدیم سرم به حجم مایع جایگزین می باشد.به این صورت که در افراد هیپوناترمی هایپوولمیک سدیم سرم پس از دریافت ۱ تا ۲ لیتر نرمال سالین باید افزایش یابد این درحالی است که سطح سدیم سرم در افراد یوولمیک کاهش بیشتری خواهد داشت و یا اینکه تغییری نمی کند.

در بیماران یوولمیک و یا افرادی که مبتلا به اختلال غدد درون‌ریز هستند اندازه گیری هورمون‌های تیروئدی مانند TSH،  free T4،free T3 و همچنین اندازه گیری عملکرد آدرنال با استفاده از ازمون تحریک کوزینتروپین کمک کننده است.

بیماران یوولمیکی که عملکرد تیروئید آدرنال و همچنین کلیه آن ها نرمال است ممکن است به SIADH  مبتلا باشند.

که این سندرم نیز علل مختلفی دارد از جمله عفونت‌های ریوی SCC  ، بیماری‌های مختلف CNS ،درد،آبسه و ضایعات مغزی

هیپوناترمی کاذب

هیپوناترمی کاذب زمانی است که میزان سدیم سرم واقعا کاهش نداشته  اما اندازه‌گیری‌ها نشان‌ دهنده افت سدیم هستند به عنوان مثال علت‌های زیر می‌توانند دلیلی برای هایپوناترمی کاذب باشند:

هایپرلیپیدمی

هایپرپروتئینمی

رادیوکنتراست

دکستران

در واقع هایپو ناترمی کاذب به دلیل تست‌های تشخیصی است که سطح سدیم را در کل سرم اندازه‌گیری می‌نمایند و به همین دلیل در زمان افزایش لیپید و یا پروتئین و موارد رادیوکنتراست و یا دکستران این آزمایشات نتایج را به صورت هایپوناترمی نشان می‌دهند.

درمان هیپوناترمی

در درمان بیماران مبتلا به هایپو ناترمی تلاش می‌شود تا ابتدا بدون در نظر گرفتن علت بیماری و یا تغییرات حجم،به صورت بالینی با بیمار برخورد شود و ابتدا به سوال‌های زیر پاسخ داده شود.

  • آیا بیمار نشانه‌ و یا علامتی از ادم مغزی دارد یا خیر؟
  • این اختلال الکترولیتی در چه مدت زمانی ایجاد شده است؟
  • آیا بیمار ریسک فاکتورهای لازم برای پیشرفت  به سمت عوارض عصبی را دارد یا خیر؟

یک نکته‌ی بسیار مهم در درمان مبتلایان به هیپوناترمی سرعت اصلاح سدیم می‌باشد در واقع توصیه می‌گردد تا سدیم حداکثر ۱meq در ساعت اصلاح گردد.به عبارت دیگر بهتر است سرعت اصلاح سدیم بیشتر از ۱۰-۱۲ در ۲۴ ساعت نباشد.

البته این در حالی است که برخی منابع بیان می‌کنند که سرعت اصلاح سدیم از ۲meq در لیتر در ساعت بیشتر نباشد.

این موضوع در موارد مزمن اهمیت بیشتری پیدا می‌نماید و توصیه می‌شود که در هایپوناترمی مزمن سرعت اصلاح آهسته تر باشد.

فیلم آموزشی هیپوناترمی

منبع:www.clevelandclinicmeded.com

 

اگر اين مطالب را مفيد ديديد با دوستانتان هم به اشتراك بگذاريد

درباره نویسنده

من ارسلان صبامهر هستم اینترن رشته پزشکی در این مجموعه تلاش میکنیم تا در این وبسایت ابزارهای لازم برای ارتقا و بهبود عملکرد شغلی اعضای تیم درمان را فراهم نماییم.

مطالب مرتبط

نظر بدهید

You have to agree to the comment policy.